Göz kapağı hastalıklarının en sık rastlanılan şekli "pitozis" olarak adlandırılan üst göz kapağının düşüklüğüdür. Üst göz kapağı normal şartlarda gözün saydam tabakası (kornea) ve renkli tabakasını (iris) yukarıdan 1-2 mm örtecek şekilde durur. Göz kapağı normal yerinden daha aşağıda duruyorsa bu duruma pitozis adı verilir.

Göz Kapağı Düşüklüğü (Ptosis nedir?)

Ptosis, latince düşüklük anlamına gelir. Genel anlamda üst göz kapağı düşüklüğünü ifade etmekte kullanılır. Bu problem toplumun yaklaşık yüzde 5’ini etkilemekte ve ileri yaşta daha sık görülmektedir. Pitosis ile ilgili en önemli konu aslında birçok hastada bu problemin görüntü bozukluğu ya da asimetriden çok görmeyi engellemesidir.

Göz Kapaklarında Düşüklüğün Sebebi Nedir?

Üst göz kapağı düşüklüğü yani pitosisin birçok nedeni olabilir. En sık neden yaşın ilerlemesidir. Zaman içerisinde göz kapaklarını kaldıran ve açık kalmasını sağlayan kaslar güçsüzleşir ve yerlerinden ayrılabilirler. Yer çekiminin de etkisiyle üst kapaklar aşağıya doğru inmeye başlar. Böylelikle görmeye de engel oluşturur pozisyona gelebilirler. Bazı hastalarda da göz kapaklarını açan kaslar doğuştan zayıf veya yanlış yerleşimli olabilir. Bu hastalarda da erken çocukluktan itibaren bir veya her iki kapak düşük olabilir.

Kapak Düşüklüğünün Belirtileri

Kapak düşüklüğü tek taraflı veya iki taraflı olabilir. Seviye olarak da farklılık gösterebilir. Bazı durumlarda çok hafif belli belirsiz olabilirken, bazı durumlarda kapaklar iyice aşağı doğru düşerek göz bebeği seviyesine hatta bunu kapatacak seviyeye inebilirler. Bu gibi durumlarda görme alanı bloke olur ve daralır. Hastalar bunun farkında değilken beyin görme alanındaki daralmaları çok erken fark eder ve aşağıya doğru inen kapağı açmak için ekstra yollar devreye sokar. Hastalar genelde düşük olan tarafta kaşlarını kaldırmaya başlar, ki bu da alındaki çizgilerin erkenden derinleşmesine neden olur, kimi hasta da çenenin sürekli yukarıda tutulması boyun problemlerine sebebiyet verebilir. Ayrıca düşük göz kapağı ve daralmış görme alanı erken yorulmalara gözlerde ağırlık hissine yol açabilir. Bu hastalar genelde gözlerini aktif kullandıkları durumlarda, okuma, yazma, bilgisayar kullanma gibi, erkenden ağırlık hissettiklerini ve yorulduklarını ifade edebilirler.

Genel olarak pitosis tanısını koymak kolaydır. Standard bir oftalmoloji muayenesinde iki taraf arasındaki asimetri kendini belli eder. Yapılacak ölçümler ve kapağı kaldıran kasların fonksiyonlarının tespiti ise uygulanacak tedavinin seçiminde önemli rol oynar ve oküloplastik cerrahi ilkelerine hakim bir hekim tarafından değerlendirilmesi daha doğru olacaktır.

Çocuklarda Kapak Düşüklüğü (Pitosis)

Pitosis için en önemli noktalardan bir tanesi doğuştan kapağı kaldıran kasların az veya kimi zaman hiç çalışmadığı durumlardır. Çocuklarda hatta bebeklik döneminde belirgin asimetri veya nadiren de olsa iki göz kapağında kapak aralığını daraltan belirgin pitosis olabilir. Buradaki önemli nokta kapak düşüklüğünün görme aksını kapatıp kapatmadığının tespitidir. Kapatması durumunda çocuk veya bebekte göze ulaşan ışık miktarında azalmaya neden olacak bu da gözün ve görmenin gelişmesini negatif etkileyecektir. Göz için uyaran ışık olduğu için bu uyarının zayıflaması veya tamamen ortadan kalkması yapı olarak sağlam olsa da görme yetisi zayıflamış veya tamamen kaybolmuş, tembel göz (ambliyopi) ile sonuçlanabilir. Yine bebek ve çocuklarda önemli bir diğer konu, görme aksı açık görünse de düşük kapağın baskısıyla kornea adını verdiğimiz gözün ön tarafındaki saydam tabakanın ezilmesi ve astigmatla sonuçlanmasıdır. Uygun bir göz muayenesi yapılarak bu gizli olabilecek astigmat tespit edilmedikçe o göz yine tembel göz ile sonuçlanacaktır. Bu noktada tanı sonrası gözlükle düzeltme, diğer gözü kapatma veya cerrahi bir seçenek olabilir. Konuya hakim bir pediatrik oftalmolog ve oküloplastik cerrahın ortak konsültasyonu çocuk veya bebeklerdeki bu hassas durumla başa etmek için en uygun yöntemdir.

Kapak Düşüklüğü Cerrahisi

Ptosis düzeltilmesi için tedavi seçeneği cerrahidir. Operasyon genellikle lokal anestezi altında hastane ortamında yapılır. Bebek veya çocuklarda ise genel anestezi kullanmak gerekir. Operasyon için üst göz kapağı estetiğine (blefaroplasti) benzer şekilde göz kapağı üzerinde kapağın katlandığı cilt kıvrımı kesi yeri olarak kullanılır. Kapak estetiğinden farklı olarak yapılan kesiden daha derine inilerek göz kapağının ana kaldıracı olan levator kası aponörozuna ulaşılır. Uygulanan işlem temel olarak eğer kas yerinden ayrıldıysa ve geriye doğru kaçtıysa bunu yerine oturtmak, yerinde ama iyi çalışmıyorsa katlamak veya kısaltmak suretiyle güçlendirmektir. Lokal anestezi, kapak seviyesinin ayarlanmasında hastaların yönlendirmesini sağladığı için de tercih sebeplerinden birisidir. Operasyon süresi 1 saatin altındadır ve hastalar aynı gün taburcu edilebilir. Genel olarak operasyon sonrası hastaların gözlerini kapatmaya gerek yoktur. Ameliyat sonrası dönemde hafif şişlik, morluklar olabilirse de genellikle tüm süreç ağrısız atlatılır. Hastalar genel olarak bir hafta 10 gün sonra dikişlerinin alınmasının ardından normal hayatlarına dönerler. Doğuştan pitosis olan bebek ve çocuklarda nadiren de olsa göz kapağını kaldırması gereken kas hiç gelişmemiş ya da hiç çalışmıyor olabilir. Bu durumlarda görme aksı tamamen kapalı olacağından erken dönemde cerrahi düzeltme görmeyi korumak ve gözün gelişimini sağlamak için önemlidir. Seçilecek cerrahi yöntem de farklılık gösterir, kas fonksiyonu olmadığından bu hastalarda alında, kaşları kaldıran frontalis kasları göz kapağını kaldırmak için kullanılır. Kesi yeri yine kapak kıvrımı olmakla birlikte kaş altından geçilerek alındaki kaslara ulaşmak ve bunları birtakım materyallerle kapağa bağlamak gerekir. İyileşme süreci yine 1 hafta 10 gündür.   

Kapak Düşüklüğü Ameliyatı İçin Neden Okuloplastik Cerrah Secmeliyim?)

Hastalar açısından kısmen konforlu bir süreç olmasına rağmen pitosis, okuloplastik cerrahinin en ince ve kompleks cerrahilerinden biridir. İki göz kapağı seviyesinin milimetrik ayarlanması, cerrahi uygulanan dokuların mikro yapısı ve gözlerin kapak seviyesi ayarlanırken korunması, yani ameliyat sonrası kapak şeklinin ve fonksiyonun bozulmaması, açık kalma, kapanamama gibi sorunlar oluşmaması için çok dikkatli olunmalıdır. Bu kadar hassas ve ince dokular ve göz söz konusu olduğunda bu tür işlemlerin planından uygulamasına oküloplastik cerrahi ilkelerine hakim bir hekim tarafından yapılması en doğrusudur. 

Özel Sağlık Sigortaları Kapak Düşüklüğü Ameliyatını Karşılar Mı?

Pitozis yani üst kapak düşüklüğü yukarıda da anlattığımız gibi kozmetik olduğu kadar sıklıkla fonksiyonel de bir sorundur. Düşen tarafta görme alanı daralacağından ve düşük kapağın ağırlığı korneayı ezip eğriliğe ve astigmata sebep olacağından dolayı hastaların görmeleri etkilenir. Bebek ve çocuklarda bu tür durumlar oluşması ve düzeltilmesinde geç kalınması ilerde göz tembelliği (amblyopi) ile sonuçlanabilir. Dolayısıyla büyük orandaki hastada bu konu bir sağlık sorunudur ve özel sigortalar operasyonun bir kısmını veya tamamını karşılayabilir. Doktorunuzun yapacağı görme alanı testleri ve görme değerlendirmesi sigortadan alınacak cevabın olumlu olma ihtimalini arttıracaktır.


Diğer Cerrahi Uygulamalar